A orientación laboral como unha ferramenta para a igualdade

A orientación laboral como unha ferramenta para a igualdade

Antes de comezar o propio deste artigo quero agradecer ao Grupo 2 do POLAB20 que me teñan acollido no seu espazo e, de xeito especial, a Yaiza Fernández Abal, educadora social de vocación e profesión.

A igualdade entre mulleres e homes é un principio xurídico de aplicación universal recollido na Declaración dos Dereitos Humanos. Supón tamén un principio fundamental na Unión Europea e, como tal, está recollido no Tratado de Amsterdan e no ordenamento xurídico dos Estados Membros. En España, a igualdade recoñécese na Constitución e na Lei Orgánica 3/2007 para a igualdade efectiva de mulleres e homes. En Galicia, temos de xeito anterior a Lei 7/2004, de 16 de xullo, galega para a igualdade entre mulleres e homes.

Dito isto, resulta concluínte que as leis recoñecen a igualdade plena de dereitos entre mulleres e homes prohibindo calquera forma de discriminación por razón de sexo. Neste contexto, recoñécese a igualdade formal, primeiro paso fundamental e necesario pero que sen embargo non é suficiente para alcanzar a igualdade real, aquela baseada na existencia de non discriminación (directa e indirecta) nas prácticas sociais. 

A igualdade efectiva, paso posterior á igualdade real, lograrase coa integración do principio de igualdade no funcionamento das estruturas sociais e económicas. Para o que resulta necesaria a implicación de todos os axentes sociais: administración pública, empresas, sindicados, organizacións sociais, etc. 

Tipos de igualdade. Elaboración propia

Si analizásemos a igualdade de oportunidades entre mulleres e homes, centrándonos unicamente no ámbito laboral, solo a nivel lexislativo poderíamos afirmar que xa se alcanzou a igualdade, pois como vimos existen recoñecementos xurídicos que prohiben o trato diferenciado. Sen embargo, en España continuamos tendo unha brecha salarial entre mulleres e homes do 21,7% e os nosos empregos habitúan ser de peor calidade e baixo recoñecemento.  

Aínda actualmente, o mercado laboral está segregado dende un enfoque de xénero: as mulleres e os homes concéntranse en diferentes sectores, áreas e profesións (feminizadas e masculinizadas), dando lugar a unha segregación horizontal. E a situación xa coñecida de desigual distribución nos niveis xerárquicos, producíndose unha escasa presenza de mulleres nos postos de responsabilidade, xurdindo así a segregación vertical. Ademais, existen as discriminacións laborais máis sutís como tipos de contrato, promoción, xornadas, trato, asignación de tarefas, permisos, etc.

Tipos de discrminación. Elaboración propia. 

Neste contexto, a orientación laboral, xunto coas demais estruturas sociais, desenvolve unha función moi relevante para as mulleres e para o conxunto da sociedade en xeral; xa que non só precisa rachar cos roles e estereotipos de xénero para lograr que cada persoa elixa o seu futuro laboral sen condicionantes nin presións sociais; senón que ademais debe intentar superar as barreiras anteriormente citadas para que cada muller, neste caso, poida chegar a tomar as decisións que verdadeiramente desexa dentro da súa formación e carreira profesional e, alcance así, o emprego que cada unha merece sen importar o xénero.

A orientadora ou o orientador laboral ten que tratar de favorecer a igualdade de oportunidades entre ambos xéneros mediante o acceso de homes e mulleres a aqueles postos de traballo cuxo perfil profesional estivo ligado tradicionalmente ao xénero contrario.

As súas principais funcións no momento de intentar mellorar a empregabilidade das mulleres son:

• Coñecer a recoñecer os mitos, prexuízos e discriminacións que se producen cara as mulleres no mercado laboral e loitar (persoal e profesionalmente) contra eles.
• Traballar os aspectos persoais fortalecendo o empoderamento, a motivación e a autoestima, o recoñecemento de intereses propios e a identificación das principais competencias e capacidades de cada unha.
• Mellorar a cualificación (de quen o precise) proporcionando a información necesaria en cada caso e contexto concreto.
• Proporcionar ferramentas para a busca autónoma e activa de emprego, e orientar cara o acceso a dispositivos e recursos comunitarios que faciliten o manexo do mercado de traballo.
• Informar sobre os dereitos laborais. 

Para finalizar, e seguindo a recomendacións de Margot Valcarce Fernández, deixo un curtiño vídeo sobre diferentes situacións que moitas mulleres nos atopamos no momento de realizar unha entrevista de traballo.

Se che interesa aumentar a esta información recoméndoche os seguintes enlaces:

• Mujeres en cifras: empleo y prestaciones sociales (Instituto de la Mujer y para la Igualdad de Oportunidades).
• Mujeres y mercado laboral en la actualidad, un análisis desde la perspectiva de género: Genéricamente empobrecidas, patriarcalmente desiguales (Revista de Educación Social).
• Noticia: La desigualdad laboral empieza por las ofertas de trabajo que intimidan a las mujeres (El País).

Estefanía Pérez Abalo